Skip to main content
Anasayfa

Ders Detayı

Ders Tanımı

DersKoduYarıyılT+U SaatKrediAKTS
ELEŞTİREL TEORİINT4212039Bahar Dönemi2+022
Ders Programı
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Diliİngilizce
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüPrograma Bağlı Seçmeli
Dersin Koordinatörü
Dersi Verenler
Dersin Yardımcıları
Dersin AmacıBu ders, eleştirel teoriyi ve onun siyaset ile uluslararası ilişkiler çalışmalarına uygulamalarını kapsamlı biçimde incelemektedir. Öğrenciler, Frankfurt Okulu'nun kurucu eserlerini (Horkheimer, Adorno, Marcuse ve Habermas'ın katkıları dahil) ve toplumsal ile siyasal yaşamın incelenmesini dönüştüren sonraki eleştirel kuramcı kuşaklarını eleştirel olarak çözümleyeceklerdir. Ders; pozitivizm eleştirisine, aydınlanmanın diyalektiğine, iletişimsel eylem kuramına, tanınma siyasetine, post-yapısalcı ve postkolonyal eleştirilere ve eleştirel teorinin Robert Cox, Andrew Linklater ve diğerlerinin eserleri aracılığıyla uluslararası ilişkilere uygulanmasına özel olarak vurgu yapmaktadır. Ders sonunda öğrenciler, siyaset ve uluslararası ilişkilerin ana akım kuramlarıyla eleştirel biçimde ilişkilenmek ve eleştirel yaklaşımların özgürleştirici potansiyelini değerlendirmek için gerekli kavramsal araçlara sahip olacaklardır.
Dersin İçeriğiBu ders; Giriş: Eleştirel Teori Nedir; ders tanıtımı; temel kavramlar; geleneksel ve eleştirel teori arasındaki ayrım ,Entelektüel Temeller: Marx, Hegel, Weber ve eleştirel düşüncenin kökenleri ,Frankfurt Okulu I: Horkheimer'ın Geleneksel ve Eleştirel Teori metni ve pozitivizm eleştirisi ,Frankfurt Okulu II: Horkheimer ve Adorno'nun Aydınlanmanın Diyalektiği ve araçsal aklın eleştirisi ,Marcuse ve Tek Boyutlu Toplum: teknoloji, baskıcı yüceltmesizleştirme ve büyük ret ,Habermas I: kamusal alan, iletişimsel eylem ve söylem etiği ,Habermas II: demokrasi, yaşam dünyası ve sömürgeleştirme tezi ,Ara Sınav,Üçüncü Kuşak Eleştirel Teori: Honneth'in Tanınma Siyaseti ve ahlaki ilerleme mücadelesi ,Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler I: Robert Cox ve sorun çözücü ile eleştirel teori ayrımı ,Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler II: Andrew Linklater ve Westphalia sonrası siyasal topluluk ,Eleştirel Güvenlik Çalışmaları: Galler Okulu, insani güvenlik ve özgürleşme ,Post-yapısalcı Uzantılar: Foucault, iktidar-bilgi ilişkisi ve eleştirel teorinin eleştirisi ,Postkolonyal ve Feminist Eleştiriler: Avrupa-merkezli eleştirel teorinin sınırları ve kapsayıcı özgürleşmenin aranması ,Genel değerlendirme ,Genel Sınav; konularını içermektedir.
Dersin Öğrenme KazanımlarıÖğretim YöntemleriÖlçme Yöntemleri
1. Marksist gelenek, Frankfurt Okulu ve araçsal aklın eleştirisi dahil olmak üzere eleştirel teorinin entelektüel temellerini tanımlar.
2. Horkheimer, Adorno, Marcuse ve Habermas'ın toplumsal ve siyasal kurama başlıca katkılarını çözümler.
3. İletişimsel eylem kuramı ve tanınma siyaseti dahil olmak üzere ikinci ve üçüncü kuşak eleştirel kuramcıların katkısını değerlendirir.
4. Eleştirel teorinin uluslararası ilişkilere uygulanmasını, özellikle Robert Cox ve eleştirel güvenlik çalışmalarının Galler Okulu üzerinden değerlendirir.
5. Eleştirel teorinin post-yapısalcı, postkolonyal ve feminist uzantılarını ve eleştirilerini eleştirel biçimde inceler.
6. Siyaset ve küresel meselelerin çalışılmasında sorun çözücü ve eleştirel yaklaşımları birbirinden ayırt eder.
Öğretim Yöntemleri:
Ölçme Yöntemleri:

Ders Akışı

SıraKonularÖn Hazırlık
1Giriş: Eleştirel Teori Nedir; ders tanıtımı; temel kavramlar; geleneksel ve eleştirel teori arasındaki ayrım
2Entelektüel Temeller: Marx, Hegel, Weber ve eleştirel düşüncenin kökenleri
3Frankfurt Okulu I: Horkheimer'ın Geleneksel ve Eleştirel Teori metni ve pozitivizm eleştirisi
4Frankfurt Okulu II: Horkheimer ve Adorno'nun Aydınlanmanın Diyalektiği ve araçsal aklın eleştirisi
5Marcuse ve Tek Boyutlu Toplum: teknoloji, baskıcı yüceltmesizleştirme ve büyük ret
6Habermas I: kamusal alan, iletişimsel eylem ve söylem etiği
7Habermas II: demokrasi, yaşam dünyası ve sömürgeleştirme tezi
8Ara Sınav
9Üçüncü Kuşak Eleştirel Teori: Honneth'in Tanınma Siyaseti ve ahlaki ilerleme mücadelesi
10Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler I: Robert Cox ve sorun çözücü ile eleştirel teori ayrımı
11Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler II: Andrew Linklater ve Westphalia sonrası siyasal topluluk
12Eleştirel Güvenlik Çalışmaları: Galler Okulu, insani güvenlik ve özgürleşme
13Post-yapısalcı Uzantılar: Foucault, iktidar-bilgi ilişkisi ve eleştirel teorinin eleştirisi
14Postkolonyal ve Feminist Eleştiriler: Avrupa-merkezli eleştirel teorinin sınırları ve kapsayıcı özgürleşmenin aranması
15Genel değerlendirme
16Genel Sınav
Kaynak
1. Horkheimer, M. & Adorno, T. W. (2002). Dialectic of Enlightenment. Stanford University Press. 2. Habermas, J. (1984). The Theory of Communicative Action, Volume 1. Beacon Press. 3. Cox, R. W. (1981). Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory. Millennium: Journal of International Studies, 10(2). 4. Linklater, A. (1998). The Transformation of Political Community: Ethical Foundations of the Post-Westphalian Era. Polity Press. 5. Honneth, A. (1995). The Struggle for Recognition: The Moral Grammar of Social Conflicts. Polity Press. 6. Marcuse, H. (1964). One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society. Beacon Press.

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
NoProgram Yeterliliği Katkı Düzeyi
12345
1
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler disiplininin etkileşim içerisinde olduğu felsefe, ekonomi, tarih, coğrafya, sosyoloji gibi disiplinlerin temel kavram, yaklaşım ve kuramları konusunda bilgi sahibidir.
X
2
Ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde var olan güncel durumları ve meseleleri tanımlayabilme, kavrayabilme, analiz edebilme ve tartışabilme becerisine sahiptir.
X
3
Farklı ülkelerin ve Türkiye’nin siyasal, idari ve hukuki özelliklerine ilişkin bilgi sahibidir.
X
4
Toplumsal, siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel olayların nedenlerini ve sonuçlarını; siyasal aktörlerin varlığını ve gelişimini anlama, analiz etme ve eleştirel biçimde değerlendirme yeteneğine sahiptir.
X
5
Ulusal, uluslararası, ulusüstü ve ulus-ötesi oluşumların yapısı, kurumları ve işleyişi konusunda bilgi sahibidir. Bu oluşumları Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler kavram ve kuramları kullanarak analiz eder, yorumlar ve gerektiğinde çözümler içeren projeler üretebilir.
X
6
Siyaset ve Uluslararası İlişkiler alanında almış oldukları eğitim ile kazandıkları teorik bilgileri pratik uygulama alanlarında verilen görev ve sorumlulukları yerine getirebilme bilincine sahiptir.
7
Farklı toplumlar ve siyasal sistemler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları kavrayacak, yorumlayacak ve karşılaştırmalar yapabilecek analitik ve eleştirel bir bakış açısına sahiptir. Farklı yapıdaki düşünce şekillerine, yaşam tarzlarına, kültürlere ve etnik kimliklere saygı gösterir ve bu farklılıkların toplumsal birlikte yaşama açısından ne derecede önemli olduğunu bilir.
X
8
Özel sektör veya kamu alanlarında var olan kurumların işleyiş şekilleri ve karar alma mekanizmaları hakkında bilgiye sahiptir.
9
Gerek akademi dışı gerekse akademik ortam ve süreçlerde Türkçe ve İngilizce dillerini kullanarak, sözlü veya yazılı formlarda etkili bir iletişim ortamı kurgulayabilir.
X
10
Sistematik, eleştirel, çok yönlü ve kapsamlı bir bakış açısıyla alanında vakıf olduğu ve tamamlaması gereken bilgiler konusunda analiz yeteneğine sahiptir. Bu bağlamda eksik kalan bilgi ve becerileri konusunda öğrenimini gerekli iç ve dış faktörleri devreye sokarak tamamlayıp, zenginleştirebilir.
X
11
İnternet ve kütüphane gibi akademik kaynaklardan gereken verileri toplama, bu verileri analiz etme ve raporlaştırma, gerektiğinde bu analizleri sunum şeklinde ifade edebilme yeterliliğine sahiptir.
12
Öğrenim hayatı boyunca edinmiş olduğu niteliksel ve niceliksel veri toplama ve analiz yöntemlerini gerek bireysel gerek toplumsal hayata katkı sunacak farklı formlardaki çalışmalara ve projelere dönüştürebilir.
X
13
Sosyal bilimler çerçevesinde geçerli ve yaygın olarak kullanılan bilgi ve bilgi teknolojilerini ve bunların araçlarını etkili biçimde kullanabilir.
14
Öğrenim süreci boyunca bilimsel araştırmaları öğrenebilme, takım çalışmalarında yer alma, staj ve ödev gibi yöntemlerle yeni fikirler edinebilme, sunabilme ve sürekli kendini yenileyebilme becerisi kazanmayı hedefler. Sosyal sorumluluk kavramının bireysel, sosyal, ekonomik ve ekolojik yönlerini ve bu alanlara sunduğu faydalarını bilir ve bu konuda üzerine düşen vazifeleri yerine getirmenin ne kadar önemli olduğunun farkındadır.
X
15
Gerek mesleki gerekse sosyal hayatta saygın ve başarılı bir birey olmak için akademik ve ferdi etik kurallarına sahiptir. Pozitif etkileşim ve etik değerleri doğrultusunda yaklaşabilme ve bu düşünce şekillerini kabul edebilme bilincindedir.
X

Değerlendirme Sistemi

Katkı DüzeyiMutlak Değerlendirme
Ara Sınavın Başarıya Oranı 40
Genel Sınavın Başarıya Oranı 60
Toplam 100
AKTS / İşyükü Tablosu
EtkinlikSayıSüresi (Saat)Toplam İş Yükü (Saat)
Toplam İş Yükü (Saat)0
Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30)0
Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır.

Dersin Detaylı Bilgileri

Ders Tanımı

DersKoduYarıyılT+U SaatKrediAKTS
ELEŞTİREL TEORİINT4212039Bahar Dönemi2+022
Ders Programı
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Diliİngilizce
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüPrograma Bağlı Seçmeli
Dersin Koordinatörü
Dersi Verenler
Dersin Yardımcıları
Dersin AmacıBu ders, eleştirel teoriyi ve onun siyaset ile uluslararası ilişkiler çalışmalarına uygulamalarını kapsamlı biçimde incelemektedir. Öğrenciler, Frankfurt Okulu'nun kurucu eserlerini (Horkheimer, Adorno, Marcuse ve Habermas'ın katkıları dahil) ve toplumsal ile siyasal yaşamın incelenmesini dönüştüren sonraki eleştirel kuramcı kuşaklarını eleştirel olarak çözümleyeceklerdir. Ders; pozitivizm eleştirisine, aydınlanmanın diyalektiğine, iletişimsel eylem kuramına, tanınma siyasetine, post-yapısalcı ve postkolonyal eleştirilere ve eleştirel teorinin Robert Cox, Andrew Linklater ve diğerlerinin eserleri aracılığıyla uluslararası ilişkilere uygulanmasına özel olarak vurgu yapmaktadır. Ders sonunda öğrenciler, siyaset ve uluslararası ilişkilerin ana akım kuramlarıyla eleştirel biçimde ilişkilenmek ve eleştirel yaklaşımların özgürleştirici potansiyelini değerlendirmek için gerekli kavramsal araçlara sahip olacaklardır.
Dersin İçeriğiBu ders; Giriş: Eleştirel Teori Nedir; ders tanıtımı; temel kavramlar; geleneksel ve eleştirel teori arasındaki ayrım ,Entelektüel Temeller: Marx, Hegel, Weber ve eleştirel düşüncenin kökenleri ,Frankfurt Okulu I: Horkheimer'ın Geleneksel ve Eleştirel Teori metni ve pozitivizm eleştirisi ,Frankfurt Okulu II: Horkheimer ve Adorno'nun Aydınlanmanın Diyalektiği ve araçsal aklın eleştirisi ,Marcuse ve Tek Boyutlu Toplum: teknoloji, baskıcı yüceltmesizleştirme ve büyük ret ,Habermas I: kamusal alan, iletişimsel eylem ve söylem etiği ,Habermas II: demokrasi, yaşam dünyası ve sömürgeleştirme tezi ,Ara Sınav,Üçüncü Kuşak Eleştirel Teori: Honneth'in Tanınma Siyaseti ve ahlaki ilerleme mücadelesi ,Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler I: Robert Cox ve sorun çözücü ile eleştirel teori ayrımı ,Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler II: Andrew Linklater ve Westphalia sonrası siyasal topluluk ,Eleştirel Güvenlik Çalışmaları: Galler Okulu, insani güvenlik ve özgürleşme ,Post-yapısalcı Uzantılar: Foucault, iktidar-bilgi ilişkisi ve eleştirel teorinin eleştirisi ,Postkolonyal ve Feminist Eleştiriler: Avrupa-merkezli eleştirel teorinin sınırları ve kapsayıcı özgürleşmenin aranması ,Genel değerlendirme ,Genel Sınav; konularını içermektedir.
Dersin Öğrenme KazanımlarıÖğretim YöntemleriÖlçme Yöntemleri
1. Marksist gelenek, Frankfurt Okulu ve araçsal aklın eleştirisi dahil olmak üzere eleştirel teorinin entelektüel temellerini tanımlar.
2. Horkheimer, Adorno, Marcuse ve Habermas'ın toplumsal ve siyasal kurama başlıca katkılarını çözümler.
3. İletişimsel eylem kuramı ve tanınma siyaseti dahil olmak üzere ikinci ve üçüncü kuşak eleştirel kuramcıların katkısını değerlendirir.
4. Eleştirel teorinin uluslararası ilişkilere uygulanmasını, özellikle Robert Cox ve eleştirel güvenlik çalışmalarının Galler Okulu üzerinden değerlendirir.
5. Eleştirel teorinin post-yapısalcı, postkolonyal ve feminist uzantılarını ve eleştirilerini eleştirel biçimde inceler.
6. Siyaset ve küresel meselelerin çalışılmasında sorun çözücü ve eleştirel yaklaşımları birbirinden ayırt eder.
Öğretim Yöntemleri:
Ölçme Yöntemleri:

Ders Akışı

SıraKonularÖn Hazırlık
1Giriş: Eleştirel Teori Nedir; ders tanıtımı; temel kavramlar; geleneksel ve eleştirel teori arasındaki ayrım
2Entelektüel Temeller: Marx, Hegel, Weber ve eleştirel düşüncenin kökenleri
3Frankfurt Okulu I: Horkheimer'ın Geleneksel ve Eleştirel Teori metni ve pozitivizm eleştirisi
4Frankfurt Okulu II: Horkheimer ve Adorno'nun Aydınlanmanın Diyalektiği ve araçsal aklın eleştirisi
5Marcuse ve Tek Boyutlu Toplum: teknoloji, baskıcı yüceltmesizleştirme ve büyük ret
6Habermas I: kamusal alan, iletişimsel eylem ve söylem etiği
7Habermas II: demokrasi, yaşam dünyası ve sömürgeleştirme tezi
8Ara Sınav
9Üçüncü Kuşak Eleştirel Teori: Honneth'in Tanınma Siyaseti ve ahlaki ilerleme mücadelesi
10Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler I: Robert Cox ve sorun çözücü ile eleştirel teori ayrımı
11Eleştirel Teori ve Uluslararası İlişkiler II: Andrew Linklater ve Westphalia sonrası siyasal topluluk
12Eleştirel Güvenlik Çalışmaları: Galler Okulu, insani güvenlik ve özgürleşme
13Post-yapısalcı Uzantılar: Foucault, iktidar-bilgi ilişkisi ve eleştirel teorinin eleştirisi
14Postkolonyal ve Feminist Eleştiriler: Avrupa-merkezli eleştirel teorinin sınırları ve kapsayıcı özgürleşmenin aranması
15Genel değerlendirme
16Genel Sınav
Kaynak
1. Horkheimer, M. & Adorno, T. W. (2002). Dialectic of Enlightenment. Stanford University Press. 2. Habermas, J. (1984). The Theory of Communicative Action, Volume 1. Beacon Press. 3. Cox, R. W. (1981). Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory. Millennium: Journal of International Studies, 10(2). 4. Linklater, A. (1998). The Transformation of Political Community: Ethical Foundations of the Post-Westphalian Era. Polity Press. 5. Honneth, A. (1995). The Struggle for Recognition: The Moral Grammar of Social Conflicts. Polity Press. 6. Marcuse, H. (1964). One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society. Beacon Press.

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı

Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
NoProgram Yeterliliği Katkı Düzeyi
12345
1
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler disiplininin etkileşim içerisinde olduğu felsefe, ekonomi, tarih, coğrafya, sosyoloji gibi disiplinlerin temel kavram, yaklaşım ve kuramları konusunda bilgi sahibidir.
X
2
Ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde var olan güncel durumları ve meseleleri tanımlayabilme, kavrayabilme, analiz edebilme ve tartışabilme becerisine sahiptir.
X
3
Farklı ülkelerin ve Türkiye’nin siyasal, idari ve hukuki özelliklerine ilişkin bilgi sahibidir.
X
4
Toplumsal, siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel olayların nedenlerini ve sonuçlarını; siyasal aktörlerin varlığını ve gelişimini anlama, analiz etme ve eleştirel biçimde değerlendirme yeteneğine sahiptir.
X
5
Ulusal, uluslararası, ulusüstü ve ulus-ötesi oluşumların yapısı, kurumları ve işleyişi konusunda bilgi sahibidir. Bu oluşumları Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler kavram ve kuramları kullanarak analiz eder, yorumlar ve gerektiğinde çözümler içeren projeler üretebilir.
X
6
Siyaset ve Uluslararası İlişkiler alanında almış oldukları eğitim ile kazandıkları teorik bilgileri pratik uygulama alanlarında verilen görev ve sorumlulukları yerine getirebilme bilincine sahiptir.
7
Farklı toplumlar ve siyasal sistemler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları kavrayacak, yorumlayacak ve karşılaştırmalar yapabilecek analitik ve eleştirel bir bakış açısına sahiptir. Farklı yapıdaki düşünce şekillerine, yaşam tarzlarına, kültürlere ve etnik kimliklere saygı gösterir ve bu farklılıkların toplumsal birlikte yaşama açısından ne derecede önemli olduğunu bilir.
X
8
Özel sektör veya kamu alanlarında var olan kurumların işleyiş şekilleri ve karar alma mekanizmaları hakkında bilgiye sahiptir.
9
Gerek akademi dışı gerekse akademik ortam ve süreçlerde Türkçe ve İngilizce dillerini kullanarak, sözlü veya yazılı formlarda etkili bir iletişim ortamı kurgulayabilir.
X
10
Sistematik, eleştirel, çok yönlü ve kapsamlı bir bakış açısıyla alanında vakıf olduğu ve tamamlaması gereken bilgiler konusunda analiz yeteneğine sahiptir. Bu bağlamda eksik kalan bilgi ve becerileri konusunda öğrenimini gerekli iç ve dış faktörleri devreye sokarak tamamlayıp, zenginleştirebilir.
X
11
İnternet ve kütüphane gibi akademik kaynaklardan gereken verileri toplama, bu verileri analiz etme ve raporlaştırma, gerektiğinde bu analizleri sunum şeklinde ifade edebilme yeterliliğine sahiptir.
12
Öğrenim hayatı boyunca edinmiş olduğu niteliksel ve niceliksel veri toplama ve analiz yöntemlerini gerek bireysel gerek toplumsal hayata katkı sunacak farklı formlardaki çalışmalara ve projelere dönüştürebilir.
X
13
Sosyal bilimler çerçevesinde geçerli ve yaygın olarak kullanılan bilgi ve bilgi teknolojilerini ve bunların araçlarını etkili biçimde kullanabilir.
14
Öğrenim süreci boyunca bilimsel araştırmaları öğrenebilme, takım çalışmalarında yer alma, staj ve ödev gibi yöntemlerle yeni fikirler edinebilme, sunabilme ve sürekli kendini yenileyebilme becerisi kazanmayı hedefler. Sosyal sorumluluk kavramının bireysel, sosyal, ekonomik ve ekolojik yönlerini ve bu alanlara sunduğu faydalarını bilir ve bu konuda üzerine düşen vazifeleri yerine getirmenin ne kadar önemli olduğunun farkındadır.
X
15
Gerek mesleki gerekse sosyal hayatta saygın ve başarılı bir birey olmak için akademik ve ferdi etik kurallarına sahiptir. Pozitif etkileşim ve etik değerleri doğrultusunda yaklaşabilme ve bu düşünce şekillerini kabul edebilme bilincindedir.
X

Değerlendirme Sistemi

Katkı DüzeyiMutlak Değerlendirme
Ara Sınavın Başarıya Oranı 40
Genel Sınavın Başarıya Oranı 60
Toplam 100

Sayısal Veriler

Öğrenci Başarı Durumu

Bilgi / Destek Butonu