Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| ALTERNATİF GIDA KAYNAKLARI | BES2222655 | Bahar Dönemi | 2+0 | 2 | 4 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin ana amacı, artan gıda talebi ve sürdürülebilirlik gereksinimleri çerçevesinde alternatif gıda kaynaklarını tanıtarak bu kaynakların besin değerleri, üretim teknolojileri, çevresel etkileri ve toplumsal kabulü konusunda bilgi ve değerlendirme becerisi kazandırmaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Alternatif gıda kaynaklarının tanımı ve önemi,Küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik,Geleneksel ve alternatif gıdalar arasındaki farklar,Dünya nüfus projeksiyonları,İklim değişikliğinin tarım ve gıda üretimine etkileri,Bitki bazlı protein kaynakları,Mikroalgler ve makroalgler,Yenilebilir böcekler,Mantarlar ve mikoproteinler,Fermente ve fonksiyonel gıdalar,Geleneksel olmayan karbonhidrat kaynakları,Laboratuvarda üretilen et ve süt ürünleri,Alternatif yağ ve omega-3 kaynakları,Yenilenebilir gıda ambalajları ve atık azaltma; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Alternatif gıda kaynaklarının tanımını yapar | ||
| 2. Bitki bazlı protein, mikroalg, böcek, mikoprotein gibi kaynakların besin değerlerini değerlendirir | ||
| 3. Alternatif gıda üretiminde kullanılan teknolojileri açıklar | ||
| 4. Alternatif gıda kaynaklarının sürdürülebilirlik etkilerini yorumlar |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Alternatif gıda kaynaklarının tanımı ve önemi | |
| 2 | Küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik | |
| 3 | Geleneksel ve alternatif gıdalar arasındaki farklar | |
| 4 | Dünya nüfus projeksiyonları | |
| 5 | İklim değişikliğinin tarım ve gıda üretimine etkileri | |
| 6 | Bitki bazlı protein kaynakları | |
| 7 | Mikroalgler ve makroalgler | |
| 8 | Yenilebilir böcekler | |
| 9 | Mantarlar ve mikoproteinler | |
| 10 | Fermente ve fonksiyonel gıdalar | |
| 11 | Geleneksel olmayan karbonhidrat kaynakları | |
| 12 | Laboratuvarda üretilen et ve süt ürünleri | |
| 13 | Alternatif yağ ve omega-3 kaynakları | |
| 14 | Yenilenebilir gıda ambalajları ve atık azaltma |
| Kaynak |
| 1. Finnigan, T. J. A., Theobald, H. E., & Bajka, B. (2025). Mycoprotein: A Healthy and Sustainable Source of Alternative Protein-Based Foods. Annual review of food science and technology, 16(1), 105–125. 2. Nale, Z. (2021). Yenilikçi gıda ürünlerinin geliştirilmesinde alternatif bir kaynak: Mikroalgler. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 4(1), 80-90. 3. Tusé, D., McNulty, M., McDonald, K. A., & Buchman, L. W. (2024). A review and outlook on expression of animal proteins in plants. Frontiers in Plant Science, 15, 1426239. 4. Liu, Y., Aimutis, W. R., & Drake, M. (2024). Dairy, plant, and novel proteins: Scientific and technological aspects. Foods, 13(7), 1010. 5. González, N., Marquès, M., Nadal, M., & Domingo, J. L. (2023). Alternative proteins for food and feed: A review of current status and future perspectives. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 63(20), 5974–5996. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Beslenme ve diyetetik alanındaki temel bilgi ve kanıta dayalı güncel gelişmeleri araştırma, uygulama, doğruluk, güvenilirlik ve geçerliliğini değerlendirme bilgisine sahiptir | X | |||||
| 2 | Beslenme ve diyetetik alanında disipline özgü eğitim ile kazandıkları teorik bilgileri pratik uygulama alanlarında kullanabilme ve eğitim materyalleri geliştirebilme becerisine sahiptir. | ||||||
| 3 | Bireylerin enerji ve besin öğesi gereksinimlerini bilimsel yöntemlerle saptama, yeterli ve dengeli beslenme kuralları doğrultusunda bireye özgü beslenme plan ve programını geliştirebilme bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 4 | Diyetisyenlik mesleğini etkileyen plan, politika, yasa, yönetmelik ve mevzuatları izleyebilme becerisine sahiptir. Toplumun beslenme durumunun saptanmasına yönelik yöntemleri kullanarak, sağlığın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi için besin ve beslenme plan ve politikası geliştirebilme bilgisine sahiptir. | ||||||
| 5 | Hasta bireylerin beslenme durumlarını değerlendirme ve klinik bulgularına dayalı olarak beslenme açısından yorumlayabilme ve hastaya özgü tıbbi beslenme tedavileri geliştirebilme bilgisine sahiptir. | ||||||
| 6 | Üretim tüketim zincirinde birey ve toplumun besin kalitesine etki eden etmenleri değerlendirebilme ve besin güvenliği, güvencesine yönelik standartlar ve yasal düzenlemeleri uygulayabilme bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 7 | Beslenme ve diyetetik alanıyla ilgili sorunları saptama, temel bilgileri derinlemesine düşünme, uygulamaya geçirme, özellikle problem çözme ve karar verme becerisine sahip olma, araştırma projesi oluşturabilme, bilgi toplama ve rapor hazırlama sürecinde güncel teknolojileri, bilgisayar ve bilgi işlem becerilerini kullanma, mantığa ve kanıta dayalı veri sunabilme becerisine sahiptir. Akademik çalışmalar veya uygulama temelli yöntemler ile eğitim öğretim verebilir. | ||||||
| 8 | Beslenme ve diyetetik alanında edindiği güncel bilgi ve becerileri kullanarak bireyin, grubun, kurumun ve toplumun beslenme durumunu saptar, değerlendirir, yorumlar, çözüm yolları üretir, bireysel tıbbi beslenme tedavisi uygular, sağlık ve sosyal alanlarda ulusal ve uluslararası tüm paydaşlarla ekip çalışması yapar, etik kurallara göre hareket eder. | ||||||
| 9 | Hedef grubun enerji ve besin ögesi gereksinimlerini göz önünde tutarak, beslenme ve diyetetik açısından değerlendirerek, toplu beslenme yapılan kurumlarda menü planlaması yapar ve yiyeceklerin satın alınmasından servisine kadar tüm aşamalarda besin güvenliğine dikkat ederek, uygun hizmet sunumunu teknolojik gelişmelerden de faydalanarak sağlar. | X | |||||
| 10 | Bireyi ve toplumu güvenli ve sağlıklı yiyecekler seçmeye teşvik edecek stratejiler geliştirir, uygular, ilgili eğitim materyallerini hazırlar ve günceller. | X | |||||
| 11 | Ürün geliştirme, besin analizi ve kalitesini etkileyen etmenlere yönelik laboratuvar uygulamaları yapar, yorumlar ve yasal düzenlemelere göre değerlendirir. | X | |||||
| 12 | Tüm yaşam döngüsü boyunca bireylerin ve toplumun sağlıklı beslenme bilincinin oluşturulması ve bilgi düzeyinin arttırılmasına yönelik araştırma, proje ve programları planlar, yönetir, değerlendirir, izler, raporlar ve ekip çalışmalarına liderlik eder, ulusal ve uluslararası besin ve beslenme plan ve politikalarının oluşturulmasına destek verir. | ||||||
| 13 | Görevini mesleki sorumluluk ve etik değerler çerçevesinde gerçekleştirir, yaşam boyu öğrenmenin önemini benimseyerek bilim, teknoloji ve sağlık konusundaki gelişmeleri takip ederek kendini sürekli geliştirir. | X | |||||
| 14 | Beslenme ve diyetetik alanında bireysel ve/veya ekip çalışmalarındaki uygulamaların doğruluğunu göstermek için bilgilerini kullanır, gerekçeler ve kanıtlar sunarak düşünce ve görüşlerini sözlü ve yazılı olarak açık bir şekilde ifade eder ve tüm paydaşlarla etik ilkeler doğrultusunda iletişim kurar. | X | |||||
| 15 | Farklı yaş gruplarındaki hasta bireylerin sosyokültürel ve ekonomik yapısını, beslenme alışkanlıklarını dikkate alarak interdisipliner yaklaşım içerisinde bireye uygun tıbbi beslenme tedavisini planlar, uygular, izler ve değerlendirir. Klinik araştırmalara katılır. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| ALTERNATİF GIDA KAYNAKLARI | BES2222655 | Bahar Dönemi | 2+0 | 2 | 4 |
| Ders Programı |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | |
| Dersi Verenler | |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin ana amacı, artan gıda talebi ve sürdürülebilirlik gereksinimleri çerçevesinde alternatif gıda kaynaklarını tanıtarak bu kaynakların besin değerleri, üretim teknolojileri, çevresel etkileri ve toplumsal kabulü konusunda bilgi ve değerlendirme becerisi kazandırmaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Alternatif gıda kaynaklarının tanımı ve önemi,Küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik,Geleneksel ve alternatif gıdalar arasındaki farklar,Dünya nüfus projeksiyonları,İklim değişikliğinin tarım ve gıda üretimine etkileri,Bitki bazlı protein kaynakları,Mikroalgler ve makroalgler,Yenilebilir böcekler,Mantarlar ve mikoproteinler,Fermente ve fonksiyonel gıdalar,Geleneksel olmayan karbonhidrat kaynakları,Laboratuvarda üretilen et ve süt ürünleri,Alternatif yağ ve omega-3 kaynakları,Yenilenebilir gıda ambalajları ve atık azaltma; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Alternatif gıda kaynaklarının tanımını yapar | ||
| 2. Bitki bazlı protein, mikroalg, böcek, mikoprotein gibi kaynakların besin değerlerini değerlendirir | ||
| 3. Alternatif gıda üretiminde kullanılan teknolojileri açıklar | ||
| 4. Alternatif gıda kaynaklarının sürdürülebilirlik etkilerini yorumlar |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Alternatif gıda kaynaklarının tanımı ve önemi | |
| 2 | Küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik | |
| 3 | Geleneksel ve alternatif gıdalar arasındaki farklar | |
| 4 | Dünya nüfus projeksiyonları | |
| 5 | İklim değişikliğinin tarım ve gıda üretimine etkileri | |
| 6 | Bitki bazlı protein kaynakları | |
| 7 | Mikroalgler ve makroalgler | |
| 8 | Yenilebilir böcekler | |
| 9 | Mantarlar ve mikoproteinler | |
| 10 | Fermente ve fonksiyonel gıdalar | |
| 11 | Geleneksel olmayan karbonhidrat kaynakları | |
| 12 | Laboratuvarda üretilen et ve süt ürünleri | |
| 13 | Alternatif yağ ve omega-3 kaynakları | |
| 14 | Yenilenebilir gıda ambalajları ve atık azaltma |
| Kaynak |
| 1. Finnigan, T. J. A., Theobald, H. E., & Bajka, B. (2025). Mycoprotein: A Healthy and Sustainable Source of Alternative Protein-Based Foods. Annual review of food science and technology, 16(1), 105–125. 2. Nale, Z. (2021). Yenilikçi gıda ürünlerinin geliştirilmesinde alternatif bir kaynak: Mikroalgler. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 4(1), 80-90. 3. Tusé, D., McNulty, M., McDonald, K. A., & Buchman, L. W. (2024). A review and outlook on expression of animal proteins in plants. Frontiers in Plant Science, 15, 1426239. 4. Liu, Y., Aimutis, W. R., & Drake, M. (2024). Dairy, plant, and novel proteins: Scientific and technological aspects. Foods, 13(7), 1010. 5. González, N., Marquès, M., Nadal, M., & Domingo, J. L. (2023). Alternative proteins for food and feed: A review of current status and future perspectives. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 63(20), 5974–5996. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Beslenme ve diyetetik alanındaki temel bilgi ve kanıta dayalı güncel gelişmeleri araştırma, uygulama, doğruluk, güvenilirlik ve geçerliliğini değerlendirme bilgisine sahiptir | X | |||||
| 2 | Beslenme ve diyetetik alanında disipline özgü eğitim ile kazandıkları teorik bilgileri pratik uygulama alanlarında kullanabilme ve eğitim materyalleri geliştirebilme becerisine sahiptir. | ||||||
| 3 | Bireylerin enerji ve besin öğesi gereksinimlerini bilimsel yöntemlerle saptama, yeterli ve dengeli beslenme kuralları doğrultusunda bireye özgü beslenme plan ve programını geliştirebilme bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 4 | Diyetisyenlik mesleğini etkileyen plan, politika, yasa, yönetmelik ve mevzuatları izleyebilme becerisine sahiptir. Toplumun beslenme durumunun saptanmasına yönelik yöntemleri kullanarak, sağlığın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi için besin ve beslenme plan ve politikası geliştirebilme bilgisine sahiptir. | ||||||
| 5 | Hasta bireylerin beslenme durumlarını değerlendirme ve klinik bulgularına dayalı olarak beslenme açısından yorumlayabilme ve hastaya özgü tıbbi beslenme tedavileri geliştirebilme bilgisine sahiptir. | ||||||
| 6 | Üretim tüketim zincirinde birey ve toplumun besin kalitesine etki eden etmenleri değerlendirebilme ve besin güvenliği, güvencesine yönelik standartlar ve yasal düzenlemeleri uygulayabilme bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 7 | Beslenme ve diyetetik alanıyla ilgili sorunları saptama, temel bilgileri derinlemesine düşünme, uygulamaya geçirme, özellikle problem çözme ve karar verme becerisine sahip olma, araştırma projesi oluşturabilme, bilgi toplama ve rapor hazırlama sürecinde güncel teknolojileri, bilgisayar ve bilgi işlem becerilerini kullanma, mantığa ve kanıta dayalı veri sunabilme becerisine sahiptir. Akademik çalışmalar veya uygulama temelli yöntemler ile eğitim öğretim verebilir. | ||||||
| 8 | Beslenme ve diyetetik alanında edindiği güncel bilgi ve becerileri kullanarak bireyin, grubun, kurumun ve toplumun beslenme durumunu saptar, değerlendirir, yorumlar, çözüm yolları üretir, bireysel tıbbi beslenme tedavisi uygular, sağlık ve sosyal alanlarda ulusal ve uluslararası tüm paydaşlarla ekip çalışması yapar, etik kurallara göre hareket eder. | ||||||
| 9 | Hedef grubun enerji ve besin ögesi gereksinimlerini göz önünde tutarak, beslenme ve diyetetik açısından değerlendirerek, toplu beslenme yapılan kurumlarda menü planlaması yapar ve yiyeceklerin satın alınmasından servisine kadar tüm aşamalarda besin güvenliğine dikkat ederek, uygun hizmet sunumunu teknolojik gelişmelerden de faydalanarak sağlar. | X | |||||
| 10 | Bireyi ve toplumu güvenli ve sağlıklı yiyecekler seçmeye teşvik edecek stratejiler geliştirir, uygular, ilgili eğitim materyallerini hazırlar ve günceller. | X | |||||
| 11 | Ürün geliştirme, besin analizi ve kalitesini etkileyen etmenlere yönelik laboratuvar uygulamaları yapar, yorumlar ve yasal düzenlemelere göre değerlendirir. | X | |||||
| 12 | Tüm yaşam döngüsü boyunca bireylerin ve toplumun sağlıklı beslenme bilincinin oluşturulması ve bilgi düzeyinin arttırılmasına yönelik araştırma, proje ve programları planlar, yönetir, değerlendirir, izler, raporlar ve ekip çalışmalarına liderlik eder, ulusal ve uluslararası besin ve beslenme plan ve politikalarının oluşturulmasına destek verir. | ||||||
| 13 | Görevini mesleki sorumluluk ve etik değerler çerçevesinde gerçekleştirir, yaşam boyu öğrenmenin önemini benimseyerek bilim, teknoloji ve sağlık konusundaki gelişmeleri takip ederek kendini sürekli geliştirir. | X | |||||
| 14 | Beslenme ve diyetetik alanında bireysel ve/veya ekip çalışmalarındaki uygulamaların doğruluğunu göstermek için bilgilerini kullanır, gerekçeler ve kanıtlar sunarak düşünce ve görüşlerini sözlü ve yazılı olarak açık bir şekilde ifade eder ve tüm paydaşlarla etik ilkeler doğrultusunda iletişim kurar. | X | |||||
| 15 | Farklı yaş gruplarındaki hasta bireylerin sosyokültürel ve ekonomik yapısını, beslenme alışkanlıklarını dikkate alarak interdisipliner yaklaşım içerisinde bireye uygun tıbbi beslenme tedavisini planlar, uygular, izler ve değerlendirir. Klinik araştırmalara katılır. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |